Zmiany prawa pracy

Ustawa z dnia 9 maca 2022 r. wprowadziła szereg zmian w Kodeksie Pracy (KP), które przedstawiam poniżej. Ustawa wchodzi w życie z dniem 26.04.2023 r.

Wybór zmian, które wprowadziła ustawa:

Art. 18^3e – wprowadza ochronę pracownika, który korzysta z uprawnień przysługujących w tytułu naruszenia przepisów prawa pracy przed jakimkolwiek działaniami pracodawcy mającymi charakter szykan lub zwolnienia z tego powodu. Takiej samej ochronie podlega inny pracownik, który udzielił pomocy temu pracownikowi.

W przypadku naruszenia tego przepisu pracownikowi należy się odszkodowanie nie niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę.

Art. 25. Zmieniono zakres zawarcia umowy na okres próbny, teraz jest możliwe zawarcie umowy na okres próbny na 2, a w uzasadnionych przypadkach na 3 miesiące, nowością jest możliwość (nie obowiązek) przedłużenia umowy o czas zwolnienia L4 lub urlopu.
Zawracie ponownej umowy na okres próbny z tym samym pracownikiem jest możliwe tylko jeżeli będzie dotyczyć innego rodzaju pracy.

Art. 26.

„Art. 26. Stosunek pracy nawiązuje się w dniu określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy.”

To znaczy, że dzień rozpoczęcia pracy musi być w umowie wskazany.

Art. 26.
„Art. 26¹. § 1. Pracodawca nie może zakazać pracownikowi jednoczesnego pozostawania w stosunku pracy z innym pracodawcą lub jednoczesnego pozostawania w stosunku prawnym będącym podstawą świadczenia pracy innym niż stosunek pracy.
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się:
1) w przypadku określonym w art. 1011 § 1;
2) jeżeli odrębne przepisy stanowią inaczej.”;

To było też dotychczas, wyjątkiem jest podpisanie umowy o zakazie konkurencji (art. 1011 par. 1 KP)

Art. 29 określa szczegółowo treść umowy o pracę oraz inne obowiązki pracodawcy względem pracownika.

Art. 29^{3 i 4}

Pracownik po upływie 6 miesięcy ma prawo wystąpić do pracodawcy pisemnie lub elektronicznie z wnioskiem o zmianę umowy na czas nieokreślony lub bardziej przewidywalne i bezpieczne warunki prawy.
Pracodawca powinien w miarę możliwości uwzględnić wniosek.
Odpowiedź pracodawcy powinna być pisemna lub elektroniczna.
⁴ wylicza jakie przyczyny nie mogą stanowić podstawy rozwiązania umowy o prace.

Zmiana art. 30 „§ 4. W oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas określony lub umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony lub o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy.”;
Teraz wszystkie umowy muszą mieć podaną przyczynę wypowiedzenia.

Art. 57 „§ 2. Jeżeli umowę o pracę rozwiązano z pracownikiem, o którym mowa w art. 39, albo z pracownicą w okresie ciąży oraz w okresie urlopu macierzyńskiego lub od dnia złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie urlopu macierzyńskiego albo jego części – do dnia zakończenia tego urlopu, wynagrodzenie przysługuje za cały czas pozostawania bez pracy. Dotyczy to także przypadku, gdy rozwiązanie umowy o pracę podlega ograniczeniu z mocy przepisu szczególnego.”;
Ochrona kobiet ciąży została wzmocniona. Art. 39 dotyczy ochrony przed wypowiedzeniem 4 lata przed uzyskaniem emerytury.

Art. 94¹³. Dotyczy szkoleń które opłaca pracodawca

„Art. 134. § 1. Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy pracownika:
1) wynosi co najmniej 6 godzin – pracownik ma prawo do przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut;
2) jest dłuższy niż 9 godzin – pracownik ma prawo do dodatkowej przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut;
3) jest dłuższy niż 16 godzin – pracownik ma prawo do kolejnej przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut.
§ 2. Przerwy, o których mowa w § 1, wlicza się do czasu pracy.”;
Dodatkowe przerwy w pracy.

„Art. 148¹. § 1. Pracownikowi przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy, w wymiarze 2 dni albo 16 godzin, z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli jest niezbędna natychmiastowa obecność pracownika. W okresie tego zwolnienia od pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia w wysokości połowy wynagrodzenia.
Wniosek o wykorzystane tych dni można złożyć najpóźniej w dniu korzystania ze zwolnienia.

Przepis ten może być podstawą do unieruchomienia apteki jeżeli inny pracownik mgr farm. nie będzie mógł zastąpić nieobecnego.

Urlop opiekuńczy

Art. 173¹. § 1. Pracownikowi przysługuje w ciągu roku kalendarzowego urlop opiekuńczy, w wymiarze 5 dni, w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia osobie będącej członkiem rodziny lub zamieszkującej w tym samym gospodarstwie domowym, która wymaga opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych.
§ 2. Za członka rodziny, o którym mowa w § 1, uważa się syna, córkę, matkę, ojca lub małżonka.
§ 5. We wniosku wskazuje się imię i nazwisko osoby, która wymaga opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych, przyczynę konieczności zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia przez pracownika oraz w przypadku członka rodziny ‒ stopień pokrewieństwa z pracownikiem lub w przypadku osoby niebędącej członkiem rodziny ‒ adres zamieszkania tej osoby.
To nowy rodzaj urlopu. Jest bardzo ogólny dopiero praktyka wykaże zakres jego stosowania.
Termin do złożenia wniosku to 1 dzień przed skorzystaniem z urlopu.

w art. 177 § 1 wzmocnienie ochrony kobiet w ciąży i matek i ojców korzystających z urlopu macierzyńskiego i ojcowskiego.

w art. 178 § 2 otrzymuje brzmienie:
„§ 2. Pracownika wychowującego dziecko do ukończenia przez nie 8 roku życia nie wolno bez jego zgody zatrudniać w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w systemie czasu pracy, o którym mowa w art. 139, oraz delegować poza stałe miejsce pracy.”;
Zmiana redakcyjna

art. 182^1a otrzymuje brzmienie:
„Art. 182^1a. § 1. Pracownicy – rodzice dziecka mają prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad dzieckiem w wymiarze do:
1) 41 tygodni – w przypadku, o którym mowa w art. 180 § 1 pkt 1;
2) 43 tygodni – w przypadkach, o których mowa w art. 180 § 1 pkt 2–5.
§ 6. Z urlopu rodzicielskiego mogą jednocześnie korzystać oboje pracownicy – rodzice dziecka. W takim przypadku łączny wymiar urlopu rodzicielskiego nie może przekraczać wymiaru, o którym mowa w § 1 albo 2.
Zwiększono wymiar urlopu z 32 tygodni do 41 tygodni.

Termin na złożenie wniosku wynosi 21 dni przed rozpoczęciem z korzystania z urlopu.
w art. 182^1f: uregulowano sytuację gdy korzystający z urlopu rodzicielskiego pracuje u pracodawcy na część etatu.

w art. 182³:
a) § 1 otrzymuje brzmienie:
„§ 1. W celu sprawowania opieki nad dzieckiem pracownik – ojciec ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze do 2 tygodni, nie dłużej jednak niż do:
1) ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia albo
2) upływu 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie dziecka i nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14 roku życia.”,
Termin na złożenie wniosku 7 dni przed rozpoczęciem urlopu.

po art. 188 dodaje się art. 188¹ w brzmieniu:
„Art. 188¹. § 1. Pracownik wychowujący dziecko, do ukończenia przez nie 8 roku życia, może złożyć wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej o zastosowanie do niego elastycznej organizacji pracy. Wniosek składa się w terminie nie krótszym niż 21 dni przed planowanym rozpoczęciem korzystania z elastycznej organizacji pracy.
Pracodawca winien uwzględnić wniosek ale nie musi tego zrobić.


Jednocześnie informuje, że poprzednia zamiana KP z dnia 1 grudnia 2022  r. (Dz. U. 2023 poz 240 art. 221c–221h) dotyczące kontroli trzeźwości pracowników:

Art. 221c . § 1. Jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób lub ochrony mienia, pracodawca może wprowadzić kontrolę trzeźwości pracowników.
§ 2. Kontrola trzeźwości nie może naruszać godności oraz innych dóbr osobistych pracownika.
§ 3. Kontrola trzeźwości jest przeprowadzana przez pracodawcę w sposób ustalony zgodnie z § 10, uwzględniający wymagania wynikające z przepisów wydanych na podstawie art. 221g .
§ 4. Kontrola trzeźwości obejmuje badanie przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego za pomocą urządzenia posiadającego ważny dokument potwierdzający jego kalibrację lub wzorcowanie.
§ 5. Badanie, o którym mowa w § 4, polega na stwierdzeniu braku obecności alkoholu w organizmie pracownika albo obecności alkoholu wskazującej na stan po użyciu alkoholu albo stan nietrzeźwości w rozumieniu art. 46 ust. 2 albo 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2023 r. poz. 165).

67¹⁸ - 67³⁴ dotyczą pracy zdalnej:

Praca zdalna Art. 67¹⁸ Praca może być wykonywana całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą, w tym pod adresem zamieszkania pracownika, w szczególności z wykorzystaniem środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość (praca zdalna).

Art. 67¹⁸ – ³⁴ i następne wprowadza do KP możliwość wykonywania pracy zdalnie w uzgodnieniu z pracodawcą.
Uwaga - w uzgodnieniu z pracodawcą oznacza, że pracodawca może ale nie musi wniosku pracownika zaakceptować.

Krystian Szulc
radca prawny

Szanowni Państwo
To jest tyko wybór z nowelizacji.


Treść pełnych nowelizacji dostępna jest pod adresem:
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20230000240/O/D20230240.pdf

Art. 21. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt 2, art. 3 pkt 1 i 3, art. 4 pkt 1 i 3, art. 5 pkt 1, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 pkt 1, art. 12, art. 13 pkt 1 i 2, art. 15, art. 18 oraz art. 19, które wchodzą w życie po upływie dwóch miesięcy od dnia ogłoszenia.

Ustawa z dnia 9 marca opublikowana jest pod adresem:
https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20230000641/O/D20230641.pdf

Ustawa wchodzi w życie z dniem 26.04.2023 r.